Tekst: Konrad Makar, prawoprasowe.pl Komentowane rozporządzenie ma obowiązywać co najmniej od 28 grudnia 2020 r. do 17 stycznia 2021 r.[…]

Działalność basenów, aquaparków, siłowni, klubów i centrów fitness

Rozporządzenie po raz kolejny zmodyfikowało zasady działalności powyższych placówek, co znalazło odzwierciedlenie w § 10 ust. 1. Do dnia 17 stycznia 2021 r. ustanawia się zakaz prowadzenia przez przedsiębiorców w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 424 i 1086) oraz przez inne podmioty działalności polegającej na prowadzeniu:

1) dyskotek i klubów nocnych lub działalności, która polega na udostępnieniu miejsca do tańczenia organizowanego w pomieszczeniach lub w innych miejscach o zamkniętej przestrzeni, z wyłączeniem sportowych klubów tanecznych;

2) basenów, aquaparków, siłowni, klubów i centrów fitness, z wyłączeniem basenów, siłowni, klubów i centrów fitness: a) działających w podmiotach wykonujących działalność leczniczą przeznaczonych dla pacjentów, b) dla członków kadry narodowej polskich związków sportowych;

3) działalności usługowej związanej z poprawą kondycji fizycznej (ujętej w Polskiej Klasyfikacji Działalności w podklasie 96.04.Z).

Ograniczono zatem działalność siłowni, klubów i centrów fitness, do okoliczności, w których działają one w podmiotach wykonujących działalność leczniczą (np. szpitalach) lub na rzecz członków kadry narodowej powoływanej przez polski związek sportowy na mocy uprawnień wyłącznych, przewidzianych w art. 13 ust. 1 ustawy o sporcie.

Mając natomiast na uwadze odniesienie w pkt 3 do Polskiej Klasyfikacji Działalności warto zasygnalizować, że podklasa ta obejmuje m.in.: działalność usługową łaźni tureckich, saun i łaźni parowych, solariów, salonów odchudzających, salonów masażu itp. mającą na celu poprawę samopoczucia. […]

Prowadzenie działalności sportowej, rozrywkowej, rekreacyjnej

Znaczną zmianę w stosunku do poprzednich ograniczeń można zaobserwować analizując nowe rozwiązania dotyczące współzawodnictwa sportowego, zajęć i wydarzeń sportowych. Odnosi się do nich § 10 ust. 15 Rozporządzenia. Stanowi on, iż: Do dnia 17 stycznia 2021 r. prowadzenie przez przedsiębiorców w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców oraz przez inne podmioty działalności związanej ze sportem, rozrywkowej i rekreacyjnej (ujętej w Polskiej Klasyfikacji Działalności w dziale 93.0) polegającej na organizacji współzawodnictwa sportowego, zajęć sportowych i wydarzenia sportowego jest dopuszczalne po spełnieniu łącznie następujących warunków:

1) wyłącznie w przypadku sportu zawodowego w rozumieniu art. 2 pkt 143 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1, z późn. zm.3)) lub zawodników pobierających stypendium sportowe, o którym mowa w ustawie z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1133), lub zawodników będących członkami kadry narodowej lub reprezentacji olimpijskiej, lub reprezentacji paraolimpijskiej, lub uprawiających sport w ramach ligi zawodowej w rozumieniu tej ustawy, lub dzieci i młodzieży uczestniczącej we współzawodnictwie sportowym prowadzonym przez odpowiedni polski związek sportowy;

2) ich organizowania bez udziału publiczności. Jako „sport zawodowy”, o którym mowa w pkt 1, zgodnie z przywołanym rozporządzeniem Komisji UE, traktuje się uprawianie sportu w taki sposób, w jaki świadczy się pracę lub usługi za wynagrodzeniem, bez względu na to, czy pomiędzy sportowcem zawodowym a odpowiednią organizacją sportową istnieje formalna umowa o pracę czy też nie, w przypadku gdy wynagrodzenie przekracza koszty uczestnictwa i stanowi znaczącą część dochodów dla sportowca. Koszty podróży i zakwaterowania związane z uczestnictwem w zawodach sportowych nie są uważane za wynagrodzenie dla celów niniejszego rozporządzenia.

W efekcie, szeroko pojmowana działalność sportowa polegająca na organizacji współzawodnictwa, wydarzeń i imprez sportowych jest dopuszczalna w przypadku, gdy dotyczą one zawodników pobierających z tego tytuły wynagrodzenie lub stypendium, o którym mowa w ustawie o sporcie, lub będących członkami kadry narodowej / reprezentacji olimpijskiej, lub uczestniczących w rozgrywkach ligi zawodowej, ewentualnie – w stosunku do dzieci i młodzieży – jeżeli są organizowane przez odpowiedni polski związek sportowy. Co istotne, okoliczności, o których mowa powyżej muszą być potwierdzone za pomocą dokumentu wystawionego przez podmiot opłacający wynagrodzenie lub stypendium albo przez odpowiednią organizację (międzynarodową lub polski związek sportowy).

Obowiązki organizatorów wydarzeń sportowych

Te pozostają zasadniczo niezmienne. W dalszym ciągu podmiot uprawniony do udostępnienia obiektu, organizator współzawodnictwa sportowego, zajęć sportowych lub wydarzenia sportowego musi zapewnić: -weryfikację liczby osób uczestniczących w zajęciach sportowych, wydarzeniu sportowym, korzystających z obiektu sportowego lub sprzętu sportowego, -dezynfekcję szatni i węzłów sanitarnych, -środki do dezynfekcji rąk i sprzętu sportowego, -dezynfekcję urządzeń i sprzętu sportowego po każdym użyciu i każdej grupie korzystających, -15-minutowe odstępy między kolejnymi grupami uczestników lub w inny sposób ograniczyć kontakt pomiędzy tymi osobami. Osoby korzystające z tej infrastruktury tak jak dotychczas są obowiązane do dezynfekcji rąk, wchodząc i opuszczając obiekt, wydarzenie sportowe lub zajęcia sportowe.

Zasłanianie ust i nosa

Do 17 stycznia 2021 został także przedłużony obowiązek zakrywania ust i nosa w środkach publicznego transportu zbiorowego, w miejscach ogólnodostępnych, w trakcie sprawowania kultu religijnego (§ 27 ust. 1 Rozporządzenia). W oparciu jednak o § 27 ust. 3 pkt 10 ograniczenia tego nie stosuje się do sędziego, trenera oraz osoby uprawiającej sport w ramach współzawodnictwa sportowego, zajęć sportowych lub wydarzeń sportowych, o których mowa w § 10 ust. 15 Rozporządzenia. *** Próbując krótko podsumować najnowsze obostrzenia, kluczowe zmiany dotyczą przede wszystkim możliwości prowadzenia działalności polegającej na organizacji współzawodnictwa, imprez i wydarzeń sportowych. Rząd zdecydował się maksymalnie ograniczyć tę sferę, w rzeczywistości zezwalając jedynie na dalsze funkcjonowanie sportu profesjonalnego i wydarzeń przeprowadzanych przez polskie związki sportowe. Źródło: opracowano na podstawie prawoprasowe.pl Fot. Glen Carrie/Unsplash

Artykuł Ograniczenia w działalności sportowej pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.

Zanim przejdę do analizy zakwestionowanych przez UOKiK zapisów, wspomnieć należy o tym jakie przesłanki decydują o tym, że dana klauzula może być uznana za niedozwoloną klauzulę umowną. Kwestie tą reguluje art. 3851 §1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym: ,,Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.” Przesłankami uznania zapisu umownego za tzw. klauzulę abuzywną są więc następujące okoliczności: musi on być narzucony odgórnie przez jedną ze stron (największa szansa przy wzorcu umownym – również uwzględniając domniemanie z §3), klauzula musi kształtować prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszać jego interesy, a przede wszystkim musi dotyczyć relacji przedsiębiorcy z konsumentem.

W jakich zapisach wzorców umownych używanych przez przedsiębiorców prowadzących parki rozrywki UOKiK dopatrzył się wystąpienia wymienionych wyżej przesłanek? Jak wspomniałem wcześniej, przede wszystkim dotyczących odpowiedzialności stron: wyłączających odpowiedzialność za szkody na osobie, przenoszących na konsumenta odpowiedzialność za szkody o charakterze materialnym powstałe na terenie Parku, wyłączających odpowiedzialność za rzeczy pozostawione w parku, wyłączających odpowiedzialność za niemożność korzystania z usługi ze względu na warunki pogodowe i awarie.

W wyżej wymienionych przypadkach UOKiK zarzucał zapisom przede wszystkim uregulowanie znacznie odbiegające od postanowień Kodeksu cywilnego. Z części uzasadnienia podanego na stronie internetowej Urzędu odnoszącej się do pierwszego ze wskazanych naruszeń wynika właściwie, że jedynym co zakwestionował UOKiK była niezgodność z postanowieniami Kodeksu cywilnego.

Myślę, że zarzutu abuzywności nie można podnosić jedynie ze względu na stosowanie postanowień wzorca odbiegających od reguł kodeksowych. Nie zmienia to jednak faktu, że UOKiK ostatecznie dokonał prawidłowej analizy.

Uważam, że UOKiK w odniesieniu do wskazanych wyżej klauzul posłużył się słusznym kluczem do analizy postanowień kontrolowanych wzorców. Jak można zauważyć zapisy wzorców uznane przez UOKiK za niedozwolone przenosiły odpowiedzialność za konkretne wydarzenia w całości na konsumenta. Na ich podstawie konsument nie mógł podnosić żadnych zarzutów w stosunku do przedsiębiorcy, który przecież w znacznym stopniu mógł przyczynić się do wystąpienia danej szkody. W związku z tym należy stwierdzić, że Urząd zareagował w takich przypadkach, w których cała odpowiedzialność za daną okoliczność została przerzucona na konsumenta, bez przewidzenia żadnych okoliczności egzoneracyjnych.

Myślę, że na podstawie przedstawionych przez UOKiK wyników kontroli parków rozrywki można wysnuć pewną regułę oceny postanowień wzorców umownych dotyczących odpowiedzialności stron umowy. Wydaje się, że kontrolerzy Urzędu za klauzule abuzywne uznają takie zapisy, które ograniczają odpowiedzialność przedsiębiorcy do minimalnego stopnia, a odpowiedzialność konsumenta rozszerzają do zakresu zbliżonego odpowiedzialności absolutnej. W związku z tym należy wysnuć wniosek, że tworząc wzorce umów dla obrotu konsumenckiego, należy pamiętać o tym, aby nie wprowadzać do nich rozwiązań przenoszących odpowiedzialność na konsumenta w sposób rażąco odbiegający od reguł przewidzianych w Kodeksie cywilnym, nie przewidujący żadnych okoliczności w których konsument mógłby się z takiej odpowiedzialności zwolnić.

Autorem tekstu jest Bartłomiej Szozda, Aplikant Radcowski. Specjalista z zakresu prawa gospodarczego, zapewniający wsparcie podmiotom indywidualnym i korporacyjnym.

Treści do rubryki PRAWO W KLUBIE dostarcza prawosportowe.pl współpracujące z Kancelarią Radcy Prawnego Tomasza Dauermana.

Ilustracja: Free-Photos/ Pixaby

Artykuł Postanowienia regulujące odpowiedzialność stron w umowach zawieranych z konsumentami przy użyciu wzorca umownego pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.

Zasady związane z tytułowymi loteriami znajdują się w ustawie o grach hazardowych (dalej: Ustawa)[1]. W pierwszej kolejności warto odpowiedzieć na pytanie czym dokładnie jest „loteria promocyjna”. Z pomocą przychodzi art. 2 ust. 1 pkt 10 Ustawy.

Art. 2 ustawy o grach hazardowych

Grami losowymi są gry, w tym urządzane przez sieć Internet, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, których wynik w szczególności zależy od przypadku. Są to:

10) loterie promocyjne, w których uczestniczy się przez nabycie towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze i tym samym nieodpłatnie uczestniczy się w loterii, a podmiot urządzający loterię oferuje wygrane pieniężne lub rzeczowe.

Elementem wyróżniającym loterię promocyjną jest jej nieodpłatny charakter. Rozumie się przez to brak konieczności dodatkowej opłaty za uczestnictwo w zabawie. Przystępuje się do niej w związku z nabyciem towaru, usługi lub innego dowodu udziału. Jest ona niejako dodatkiem, a nie głównym przedmiotem nabycia. Wskazuje się przy tym, że loterii tej nie przeprowadza się dla osiągnięcia zysku z tytułu wpływu opłat za udział, a w celu promocji własnych produktów, usług czy marki[2].

Chcąc zorganizować loterię promocyjną należy mieć na uwadze art. 3 Ustawy, zgodnie z którym Urządzanie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia. W opisywanym przypadku niezbędnym będzie zezwolenie (art. 7 Ustawy).

Zezwolenia w przedmiocie loterii promocyjnych udzielane są przez dyrektora izby administracji skarbowej, na którego obszarze właściwości miejscowej są urządzane i prowadzone takie gry (jeżeli loteria obejmuje obszar właściwości jednego dyrektora). Jeżeli zaś loteria obejmuje swoim zasięgiem obszar właściwości więcej niż jednego dyrektora izby administracji skarbowej, właściwym jest dyrektor, na obszarze właściwości którego miejsce zamieszkania lub siedzibę ma wnioskodawca. Jeżeli wnioskodawca nie ma miejsca zamieszkania lub siedziby w Polsce organem właściwym jest dyrektor izby administracji skarbowej w Warszawie (art. 32 Ustawy).

Zezwolenie uzyskuje się po pozytywnym rozpoznaniu złożonego przez organizatora wniosku. Wymagana jest przy tym opłata wynosząca 10% wartości puli nagród przewidzianych w loterii, nie mniej jednak niż 50% kwoty bazowej (kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, w drugim kwartale roku poprzedniego). Art. 39 Ustawy enumeratywnie wymienia natomiast, co musi znaleźć się we wniosku.

Art. 39 ustawy o grach hazardowych

Wniosek o udzielenie zezwolenia na urządzenie loterii promocyjnej zawiera:

1) (uchylony)

2) nazwę i status prawny podmiotu występującego z wnioskiem, w przypadku spółek handlowych również numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku przedsiębiorcy zagranicznego prowadzącego działalność za pośrednictwem oddziału, numer w Krajowym Rejestrze Sądowym tego oddziału;

3) dane osobowe (imiona, nazwiska, obywatelstwo, miejsce zamieszkania, rodzaj oraz serię i numer dokumentu tożsamości) osób zarządzających podmiotem oraz reprezentujących podmiot występujący z wnioskiem;

4) określenie obszaru, na którym planuje się urządzenie loterii;

5) określenie czasu, w którym planuje się urządzenie loterii;

6) bankowe gwarancje wypłat nagród;

7) projekt regulaminu loterii;

8) dokumenty potwierdzające legalność źródeł pochodzenia środków finansowych przeznaczonych na organizację loterii;

9) aktualne zaświadczenia o niezaleganiu z zapłatą podatków stanowiących dochód budżetu państwa, należności celnych oraz składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne.

Analizując powyższy katalog, na szczególną uwagę zasługuje pkt 7, który koresponduje bezpośrednio z art. 13 Ustawy, stanowiącym iż loterie promocyjne mogą być urządzane jednorazowo w skali ogólnokrajowej lub lokalnej zgodnie z zatwierdzonym regulaminem. Elementy przedmiotowo istotne regulaminu zawarto z kolei w art. 61 ust. 3 Ustawy.

Art. 61 ustawy o grach hazardowych

Regulamin loterii promocyjnej lub loterii audioteksowej określa:

1) nazwę loterii;

2) nazwę podmiotu urządzającego loterię;

3) wskazanie organu wydającego zezwolenie;

4) zasady prowadzenia loterii;

5) obszar, na którym będzie urządzana loteria;

6) czas trwania loterii;

7) sposób urządzania loterii, w szczególności miejsce i termin losowania nagród;

8) sposób zapewnienia prawidłowości urządzania loterii;

9) sposób i termin ogłaszania wyników;

10) miejsce i termin wydawania wygranych;

11) tryb i terminy rozpatrywania reklamacji i zgłaszania roszczeń;

12) wartość puli nagród;

13) w przypadku loterii promocyjnej – termin rozpoczęcia i zakończenia sprzedaży towarów lub innych dowodów udziału w loterii promocyjnej.

Termin na podjęcie decyzji o wydaniu bądź odmowie wydania zezwolenia wynosi 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia podania, zezwolenie udzielone zostaje na okres trwania loterii, nie dłużej jednak niż na 2 lata.

Co ważne, uchybienia obowiązkom nałożonym Ustawą podlegają wysokim karom pieniężnym określonym w rozdziale 10 Ustawy. Ponadto możliwe są sankcje na gruncie prawa cywilnego, co podkreślił Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 marca 2006 r. (sygn.. akt I ACa 625/05). Zgodnie z nim „loteria promocyjna zorganizowana z naruszeniem przepisów ustawy o grach hazardowych, w tym bez zezwolenia właściwego organu, jest na podstawie art. 58 kodeksu cywilnego nieważna. W związku z tym wszystkie świadczenia wykonane w związku z uczestnictwem w loterii będą podlegały zwrotowi jako nienależne”.

Zachęcam zatem, aby przed przystąpieniem do organizacji jakiejkolwiek loterii o charakterze promocyjnym sprawdzić, czy nie będzie ona podlegać pod przepisy ustawy o grach hazardowych. Pozwoli to uniknąć niepotrzebnych kłopotów i związanych z nimi kosztów.

[1] tj. z dnia 4 kwietnia 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 847)

[2] S. Babiarz (red.), Ustawa o grach hazardowych. Komentarz. Wolters Kluwer, Warszawa 2018, s. 57

Autorem tekstu jest Konrad Makar, Aplikant Radcowski. Specjalista z zakresu cyberbezpieczeństwa, RODO i prawa sportowego.

Treści do rubryki PRAWO W KLUBIE dostarcza prawosportowe.pl współpracujące z Kancelarią Radcy Prawnego Tomasza Dauermana.

Ilustracja: Mattwide/ Pixaby

Artykuł Loteria promocyjna pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.

W takim przypadku należy sięgnąć do orzecznictwa sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego. W praktyce sądowej odróżniane są wyraźnie pojęcia – parafy oraz podpisu. W opinii sądów parafa to skrót imienia i nazwiska, najczęściej dwuliterowy, a czasami nawet jednoliterowy. Sądy wyraźnie zaznaczają, że taki symbol graficzny nie może służyć do indentyfikacji osoby podpisującej (tzn. w niektórych przypadkach mogłaby wystąpić taka możliwość, ale w większości przypadków parafa nie będzie miała właściwości pozwalających na wskazanie indywidualnych cech osoby który dany znak kreśliła). W związku z tym sądy zachowawczo stwierdzają, że parafa nie może zastąpić podpisu.

Sądy zaznaczają natomiast, że pożądanym stanem byłoby podpisanie się własnoręcznie i wyraźnie imieniem i nazwiskiem. Takie stwierdzenie w kontekście wcześniejszych rozważań wystarcza do zauważenia problemu, że pomiędzy wyraźnym podpisaniem się imieniem i nazwiskiem, a dwuliterową parafą znajduje się całe spektrum innych przypadków wymagających analizy. Zasadniczo można stwierdzić, że sądy dopuszczają podpis samym nazwiskiem. Tym bardziej za dopuszczalne należy uznać kombinacje takie jak nazwisko z pierwszą literą imienia oraz nazwisko z częścią imienia. Podpisanie się samym nazwiskiem, również może mieć różne formy. Otóż, podpis może być niewyraźny, niepełny albo niewyraźny i niepełny. Taką formę podpisu również często uznaje się za ważny podpis. Przykładem mogą być znane z obrotu prawnego podpisy, w których początek nazwiska jest całkiem wyraźny, ale z czasem zamienia się w niewyraźny szlaczek. Taki podpis z pominięciem końcówki nazwiska lub z pominięciem części liter, może być uznany za ważny podpis jeśli oddaje indywidualne cechy piszącego, jeśli można uznać że piszący chciał podpisać się pełnym imieniem i nazwiskiem oraz gdy takiej formy podpisu stale używa (wyrok SN z dnia 27 kwietnia 2016 r., II CSK 518/15) .

Na podstawie powyższych rozważań, można wysnuć kilka wniosków. Po pierwsze, nie wolno zastępować podpisu parafą/parafami. Po drugie, najlepszą formą podpisu jest własnoręczny, wyraźny podpis pełnym imieniem i nazwiskiem. Po trzecie, sądy uznają czasami za ważny podpis taki, który nie zawiera pełnego nazwiska. Jednak w takich sytuacjach należy wykazać, że taka forma podpisu wystarczająco wskazuje na indywidualne cechy podpisującego, a także że podpisujący chciał podpisać się pełnym nazwiskiem oraz że piszący zazwyczaj używa takiej formy podpisu.

Autorem tekstu jest Bartłomiej Szozda, aplikant radcowski, specjalista z zakresu prawa gospodarczego.

Treści do rubryki PRAWO W KLUBIE dostarcza prawosportowe.pl współpracujące z Kancelarią Radcy Prawnego Tomasza Dauermana.

Ilustracja: Free-Photos/ Pixaby

Artykuł Czy można podpisać się parafą? pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.

W orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej, która nie raz na wokandzie spotyka się z zarzutem naruszenia równowagi konkurencyjnej przyjmuje się wręcz, że opisane w w/w ustawie działania „polegające na przyjęciu wartości dla poszczególnych zadań, z pominięciem realności ponoszonych kosztów stanowi działanie sprzeczne z dobrymi obyczajami. Uczciwe konkurowanie przedsiębiorców ma opierać się na elemencie rywalizacji cenowej i jakościowej.” (por. wyr. KIO z 3 grudnia 2015 r., KIO 2553/15, źródło: Legalis).

Ustawodawca tworzy regulacje, które mają przeciwdziałać zjawisku stosowania przez przedsiębiorców cen dumpingowych, m. in. zawierając w w/w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji stosowne narzędzia cywilne (m. in. żądanie zaniechania bądź usunięcia niedozwolonych działań, czy nawet żądanie naprawienia wyrządzonej szkody). Są to jednak rozwiązana następcze, które mają raczej na celu niwelowanie powstałego już naruszenia.

Aby zapobiegać skutkom, prawodawca wprowadził do ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo Zamówień Publicznych (tj. z dnia 20 lipca 2017 r., Dz.U. z 2017 r. poz. 1579) zasadę, że „Zamawiający przygotowuje i przeprowadza postępowanie o udzielenie zamówienia w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji i równe traktowanie wykonawców oraz zgodnie z zasadami proporcjonalności i przejrzystości.” (tak art. 7 ust. 1 ustawy). Aby ta norma nie pozostała blankietowa ustawa wprowadza również regułę, która stanowi, że „Zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli jej złożenie stanowi czyn nieuczciwej konkurencji w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (lub) zawiera rażąco niską cenę lub koszt w stosunku do przedmiotu zamówienia.” (tak art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4 w/w ustawy).

Te dwie sytuacje, tj. okoliczność czynu nieuczciwej konkurencji i rażąco niskiej ceny mogą oczywiście występować rozłącznie i samodzielnie, ale już samo w sobie stwierdzenie tej drugiej okoliczności może być przesłanką do udowodnienia tej pierwszej. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie KIO „rażąco niska cena to taka, która jest nierealistyczna, niewiarygodna w kontekście aktualnej sytuacji rynkowej. Nie wystarczy więc, aby cena zasadniczo odbiegała od wartości zamówienia lub średniej arytmetycznej cen pozostałych ofert złożonych w postępowaniu. Istotne, aby była to cena taka, że przy zachowaniu reguł rynkowych wykonanie umowy przez wykonawcę byłoby nieopłacalne. Musi to być cena rażąco niska w stosunku do konkretnego przedmiotu zamówienia, uwzględniającego specyfikę rynku.” (tak w KIO w wyroku z dnia 7 grudnia 2017 r., sygn. KIO 2473/17, źródło: Legalis).

Udowodnienie przez przedsiębiorcę, że jego konkurent zastosował cenę rażąco niską może być znacznie utrudnione, bowiem jej składniki mogą np. stanowić tajemnicę przedsiębiorstwa. W takiej sytuacji wykazanie tego zarzutu może się okazać wręcz niemożliwe. Z tego względu ustawodawca w PZP wskazał, aż dwa tożsame przepisy, które stanowią, że „Ciężar dowodu, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny, spoczywa na wykonawcy, który ją złożył, jeżeli jest stroną albo uczestnikiem postępowania odwoławczego (albo) na zamawiającym, jeżeli wykonawca, który złożył ofertę, nie jest uczestnikiem postępowania.” (tak art. 190 ust. 1a w/w ustawy i odpowiednio art. 198ea w/w ustawy).

Oceniając ten przepis pod kątem kontradyktoryjności postępowania dowodowego KIO w jednym z orzeczeń stwierdziła, że „każdy wykonawca, który złożył ofertę w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, w przypadku zakwestionowania, przez innego wykonawcę, ceny ofertowej pod kątem rażąco niskiej ceny, zobowiązany jest na etapie postępowania odwoławczego udowodnić, że jego oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny (dowód pozytywny). Z przepisu powyższego nie wynika natomiast, czy kwestionowanie oferty pod kątem rażąco niskiej ceny, może nastąpić tylko w przypadku, gdy zamawiający zwracał się z wnioskiem do wykonawcy o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów (w trybie art. 90 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych ), czy też z wyłączeniem tego trybu. Dlatego też należy przyjąć, że ustawodawca przewidział możliwość podnoszenia zarzutów do oferty, w zakresie rażąco niskiej ceny, zarówno w przypadku, gdy zamawiający zwracał się w wnioskiem o wyjaśnienie tej kwestii, czy też czynności tej nie dokonywał.” (tak w wyroku KIO z dnia 11 sierpnia 2015 r., sygn. KIO 1651/15, źródło: Legalis).

Oczywistym jest, że postępowanie przed KIO, jak każde postępowanie ma charakter kontradyktoryjny, a więc również przedsiębiorca podnoszący zarzut rażąco niskiej ceny musi dawać dowody na okoliczności przez siebie podnoszone, ale pojawia się tu pytanie, czy dla obalenia zarzutu rażąco niskiej ceny wystarczające jest wykazanie, że odwołujący nie udowodnił tego faktu?

Takiej tezie przeczy językowa treść przepisów zawartych w art. 190 ust. 1a w/w ustawy i odpowiednio art. 198ea w/w ustawy. Niemniej w orzecznictwie KIO można się spotkać z rozstrzygnięciami, gdzie Izba przerzuciła ciężar dowodu wykazania rażąco niskiej ceny na odwołującego, pomijając w analizie zarzutów ustawowy nakaz wykazania przez zamawiającego lub wykonawcę, że cena nie ma charakteru rażąco niskiego (tak np. wyrok KIO z dnia 28 sierpnia 2018 r., sygn. KIO 1636/18, niepubl.). Od takich niekorzystnych z punktu widzenia równowagi konkurencyjnej rozstrzygnięć przysługuje oczywiście skarga do sądu powszechnego, ale z uwagi na wysokość wpisów w postępowaniach prowadzonych w trybie PZP jest to często bariera nie do przejścia.

Autorem tekstu jest Maciej Broniecki, radca prawny.

Treści do rubryki PRAWO W KLUBIE dostarcza prawosportowe.pl współpracujące z Kancelarią Radcy Prawnego Tomasza Dauermana.

Ilustracja: Mediamodifier/ Pixaby

Artykuł Rażąco niska cena a czyn nieuczciwej konkurencji pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.

Analizując przedstawione zagadnienie należy wskazać, iż kluczowym aktem prawnym, zawierającym wskazówki dotyczące tej materii jest ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych[1] (ustawa).  Aby móc skorzystać z mechanizmów ochronnych zagwarantowanych ustawą, w pierwszej kolejności koniecznym jest ustalenie, czy ćwiczenie lub trening przygotowany przez trenera personalnego może być traktowany jako „utwór”. Jego definicję zawarto w art. 1 ust. 1 ustawy:

Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór).

Sądy oraz osoby specjaliści z zakresu prawa autorskiego podnoszą, że elementami, na które trzeba zwrócić szczególnie uwagę są: 1) działalność twórcza oraz 2) indywidualny charakter utworu.

Cecha „działalności twórczej” często określana jest mianem oryginalności. Oznacza ona, że „nie można zakwalifikować jako utworu efektu działalności wyłącznie rutynowej, szablonowej, zdeterminowanej (przez przeznaczenie, materiał, wiążące schematy), pozbawiającej twórcę swobody dokonywania wyborów”[2]. Finalna postać utworu poprzedzona twórczym działaniem autora powinna być zupełnie nowym wytworem intelektu.

Natomiast pod pojęciem „indywidualności” kryje się możliwość wykazania przez samodzielnego autora danego produktu „dostatecznie doniosłych różnic w porównaniu z uprzednio wytworzonymi produktami intelektualnymi”[3].

Jeżeli zatem trener personalny osobiście wymyślił dany zestaw ruchów, albo zaprezentował innowacyjny sposób wykorzystywania sprzętu do ćwiczeń, nieznany wcześniej w środowisku, to tego typu ćwiczenie zasługiwać będzie na status utworu.

Co natomiast w sytuacji, gdy efektem pracy trenera będzie plan treningowy obejmujący zestaw określonych ćwiczeń, wykonywanych w konkretnej kolejności przez określony czas, z zastosowaniem zaproponowanych przez niego przerw, które jednak są już powszechnie znane?

W takim wypadku pojawiają się spore problemy interpretacyjne, co prowadzi do konieczności rozpatrywania każdej sytuacji indywidualnie. Jeżeli bowiem taki plan zostanie zakwalifikowany w świetle ustawy jako utwór zależny (opracowanie) bądź zbiór, wówczas do jego rozpowszechniania wymagana jest bezwzględnie zgoda osoby uznanej za autora utworu pierwotnego. Ponieważ nauka prawa autorskiego nie wypracowała zadowalającej definicji „opracowania”, powszechnie rozumie się przez nie m.in.: tłumaczenie, przeróbkę, adaptację (art. 2 ust. 1 ustawy). Z kolei pod ogólnym pojęciem „zbioru” znajdują się wszelkiego rodzaju zbiory, antologie, wybory, bazy danych spełniające ustawowe cechy utworu (art. 3 ustawy).

Pomimo wskazanych wątpliwości, pomocnym może okazać się porównanie ćwiczeń składających się na program treningowy do układu choreograficznego, który został bezpośrednio wymieniony w ustawie, jako rodzaj utworu.

W tym wypadku „tworzywem” utworu są ruch i mimika. To właśnie one podlegają ocenie pod kątem wymogów ustawowych[4]. Zagadnienie doprecyzował w 2010 r. poznański Sąd Apelacyjny podkreślając, że „utwór choreograficzny może być przedmiotem prawa autorskiego (…). Jednakże by podlegał ochronie prawa autorskiego niewątpliwie musi posiadać cechę oryginalności i indywidualności. Nawet zresztą uznanie, iż dany rezultat korzysta z ochrony (przewidzianej ustawą – przyp. autora), nie oznacza, że ochroną tą objęte są wszystkie jego elementy (składniki). Dany utwór chroniony jest wyłącznie w zakresie elementów indywidualnych i oryginalnych. Pozostałe składniki utworu nie wykazujące cechy twórczości, mimo że występują w chronionym utworze, same nie są przedmiotem prawa autorskiego”[5].

Wydaje się zatem, że opracowany przez trenera personalnego program, który zazwyczaj jest zbiorem ogólnodostępnych, znanych ćwiczeń, może uzyskać ochronę jako „utwór”, bowiem stanowi swoisty układ choreograficzny z wykorzystaniem odpowiednich przedmiotów (hantle, sztangi, maty itp.). Jednakże niezbędny jest twórczy i wyjątkowy dobór owych ćwiczeń oraz zestawienie ich w taki sposób, aby całość posiadała oryginalny charakter.

[1] t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1191.

[2] wyrok. Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 20.9.2014 r., sygn. akt: I ACa 574/14.

[3] Tamże.

[4] K. Felchner, Choreografia i pantomima w prawie autorskim – zagadnienia wybrane, TPP 2007, Nr 3–4, s. 23.

[5] wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 29.12.2010 r., sygn. akt. I ACa 975/10.

Autorem tekstu jest Konrad Makar, specjalista z zakresu cyberbezpieczeństwa, RODO i prawa sportowego. Aplikant Radcowski.

Treści do rubryki PRAWO W KLUBIE dostarcza prawosportowe.pl współpracujące z Kancelarią Radcy Prawnego Tomasza Dauermana.

Ilustracja: Gerd Altmann/ Pixaby

Artykuł Program treningowy, a prawo autorskie pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.

Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, u podstaw wprowadzenia ustawy legła chęć ograniczenia liczby przestępstw związanych z wykorzystaniem fałszywych dokumentów. Są to przykładowo wyłudzenia kredytów i towarów, kradzieże tożsamości, a także sprzedaż kradzionych samochodów.

Ustawa określa m.in. kategorie dokumentów publicznych (w samej ustawie, bez uwzględnienia aktów wykonawczych – 44 pozycje, w tym: prawo jazdy, dowód osobisty, paszport, dowód rejestracyjny pojazdu, książeczka żeglarska, dokumenty wydawane przez urzędy stanu cywilnego, odpisy prawomocnych orzeczeń sądów, legitymacje funkcjonariuszy różnych służb), ich minimalne zabezpieczenia, zasady opracowywania wzorów dokumentów publicznych, obowiązki nałożone na emitentów dokumentów publicznych oraz mający powstać w przyszłym roku rejestr dokumentów publicznych.
Jednakże języczkiem uwagi stał się art. 58 ustawy, będący jednocześnie jej jedynym przepisem karnym.

Art. 58. Ustawy o dokumentach publicznych

Oto jego treść: “Kto wytwarza, oferuje, zbywa lub przechowuje w celu zbycia replikę dokumentu publicznego, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.”
Jak można zaobserwować, ustawodawca wyraźnie wskazał, że sankcji podlega szereg działań dokonywanych na replice dokumentu publicznego. Aby prawidłowo ustalić, co kryje się pod pojęciem „repliki”, niezbędnym jest zapoznanie się z jej definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy.

Art. 2 ust. 1 pkt 6. Ustawy o dokumentach publicznych

Użyte w niniejszej ustawie określenia oznaczają:
6) replika dokumentu publicznego – odwzorowanie lub kopię wielkości od 75% do 120% oryginału o cechach autentyczności dokumentu publicznego lub blankietu dokumentu publicznego, z wyłączeniem kserokopii lub wydruku komputerowego dokumentu publicznego wykonanych do celów urzędowych, służbowych lub zawodowych określonych na podstawie odrębnych przepisów lub na użytek osoby, dla której dokument publiczny został wydany.

Repliką jest zatem kopia dokumentu publicznego o ustawowo sprecyzowanej wielkości, która posiada cechy autentyczności. Chodzi tu przede wszystkim o dokumenty kolekcjonerskie, które są łudząco podobne do oryginalnych np. dowodów osobistych czy też praw jazdy. Ustawa nie zalicza do replik dokumentów publicznych kserokopii lub wydruków tych dokumentów, wykonanych w związku z określonymi w odrębnych przepisach celami urzędowymi, służbowymi lub zawodowymi lub na użytek właściciela tych dokumentów.

W oficjalnym komunikacie wystosowanym przez MSWiA odnaleźć można, iż celem nowej regulacji nie jest karanie za wykonywanie kserokopii dokumentów. Istotnym jest jednak przy tworzeniu ewentualnych kopii/skanów, aby pamiętać o obowiązkach związanych z przetwarzaniem danych osobowych znajdujących się w dokumentach. Chodzi tu przede wszystkim o zasady określone w RODO[2].

W związku z powyższym, w przedmiotowej sprawie wypowiedział się także Urząd Ochrony Danych Osobowych [3]. Słusznie wskazał, że przy sporządzaniu kopii dokumentów zawierających dane osobowe, należy ustalić podstawy prawne, które uzasadniają takie działanie oraz uczynić zadość zasadom przetwarzania danych osobowych, w tym zasadzie minimalizacji danych.

W bardzo wielu przypadkach kopiowanie dokumentów potwierdzających tożsamość prowadzi do pozyskiwania danych wykraczających poza zakres dopuszczalny przepisami prawa, na podstawie których działają dane podmioty. I w każdym przypadku, gdy np. przedsiębiorca sporządza kopię dokumentu tożsamości, Urząd Ochrony Danych Osobowych może badać, czy faktycznie jest uprawniony do przetwarzania aż takiego zakresu zawartych tam danych. Organ nadzorczy będzie zatem weryfikował czy zakres przetwarzanych danych jest ograniczony do tego co niezbędne do celów, dla których dane są przetwarzane – czy nie narusza zasady minimalizacji [4].

Przy sporządzaniu kopii dokumentów zawierających dane osobowe pamiętać trzeba, że bardzo rzadko zdarza się, aby wszystkie zawarte w nich dane były niezbędne z punktu widzenia prowadzonej działalności. Przekładając to na grunt sportowo-rekreacyjny, we wszelkiego rodzaju wypożyczalniach sprzętu (kajaki, łódki, rowery), w celu zabezpieczenia interesów wypożyczalni wystarczy uzyskanie jedynie imienia, nazwiska, adresu zamieszkania lub numer dokumentu tożsamości bądź nr PESEL. Nie ma potrzeby dysponowania takimi informacjami jak wizerunek, imiona rodziców, adres zameldowania, płeć, data ważności dokumentu lub narodowość. Dysponowanie danymi „nadmiarowymi” może być potraktowane przez UODO, jako naruszenie.

Co więcej, przywołana wyżej zasada odnosi się również np. do zrzeszania zawodników np. w klubach, związkach, rejestracji na turniejach i innych imprezach. Każdorazowo, przed dokonaniem kopii całego dokumentu, w pierwszej kolejności warto określić, które dane są niezbędne, a następnie uzyskać wyłącznie owe dane. W przypadku konieczności potwierdzenia ich prawdziwości wystarczyć powinno przedłożenie do wglądu stosownego dokumentu publicznego.

Zwracam szczególną uwagę na respektowanie przepisów o ochronie danych osobowych w obszarze sportu, bowiem mają one zastosowanie do każdego podmiotu, który przetwarza dane tego typu. Tym samym, każdy z takich podmiotów podlegać może przewidzianym w RODO sankcjom.

Reasumując, nie każda kserokopia dokumentu publicznego będzie miała cechy autentyczności pozwalające na zakwalifikowanie jej jako replika, a tym samym stosowanie wobec niej przepisów ustawy o dokumentach publicznych. Jednakże należy pamiętać, iż niektóre z nich mogą taki charakter uzyskać. Ponadto, dokonując jakichkolwiek operacji na opisywanych dokumentach nie można zapominać, że są one przeważnie nośnikami danych osobowych, co aktualizuje w stosunku do nich szczególne obowiązki wynikające chociażby z RODO.

[1] Ustawa z dnia 22 listopada 2018 r. o dokumentach publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 53).

[2] https://www.gov.pl/web/mswia/wszystko-co-trzeba-wiedziec-o-ustawie-o-dokumentach-publicznych, dostęp: 16.07.2019r.

[3] https://uodo.gov.pl/pl/138/1097, dostęp: 16.07.2019r.

[4] Tamże.

Autorem tekstu jest Konrad Makar, specjalista z zakresu cyberbezpieczeństwa, RODO i prawa sportowego. Aplikant Radcowski.

Treści do rubryki PRAWO W KLUBIE dostarcza prawosportowe.pl współpracujące z Kancelarią Radcy Prawnego Tomasza Dauermana.

Ilustracja: Gerd Altmann/ Pixabay

Artykuł Ustawa o dokumentach publicznych. Ksero czy replika? pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.

Bezspornym jest, że zarówno przed 25 maja 2018 r. (data rozpoczęcia stosowania RODO w Unii Europejskiej), jak i po tej dacie wizerunek był i pozostaje daną osobową. Nic zatem dziwnego w tym, że podmioty prowadzące działalność fotograficzną i organizatorzy imprez sportowych oraz zajęć uwieczniający na zdjęciach przebieg tych wydarzeń czują, że nowe przepisy o ochronie danych osobowych mogą zmienić reguły w zakresie wykonywania, przechowywania i publikacji zdjęć obejmujących wizerunki. Czy faktycznie jest jednak tak, że po 25 maja 2018 r. działalność fotograficzna w kontekście imprez i zajęć sportowych uległa ograniczeniu?

Po pierwsze
Na przedstawioną sytuację można spojrzeć z perspektywy nowych przepisów o ochronie danych osobowych. Motyw 153 Preambuły RODO wyraźnie wskazuje, że krajowe porządki prawne powinny godzić przepisy regulujące wolność wypowiedzi i informacji, w tym wypowiedzi dziennikarskiej, akademickiej, artystycznej lub literackiej z prawem do ochrony danych osobowych. Konsekwencją takiej wytycznej było przyjęcie na poziomie polskie ustawy z dnia 24 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych przepisu z art. 2 ust. 1 stanowiącego, że do działalności polegającej na redagowaniu, przygotowywaniu, tworzeniu lub publikowaniu materiałów prasowych w rozumieniu ustawy dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe, a także do wypowiedzi w ramach działalności literackiej lub artystycznej nie stosuje się szeregu przepisów RODO, w tym m.in. dotyczących zasad przetwarzania danych (art. 5 RODO), podstaw przetwarzania danych osobowych (art. 6 RODO) czy też konieczności spełniania obowiązków informacyjnych (art. 13 i 14 RODO). Powyższe sprawia, że gdy mamy do czynienia z fotografią o charakterze materiału prasowego jako administrator tych danych (np. organizator zawodów, zajęć, fotoreporter) nie jesteśmy zmuszeni do odbierania zgód na przetwarzanie danych osobowych czy też wypełniania wobec osób fotografowanych uciążliwego obowiązku informacyjnego o przetwarzaniu danych.

Po drugie
Na wykonywanie zdjęć z imprez sportowych oraz innych imprez masowych spojrzeć należy również z perspektywy przepisów ustawy dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Jednym z wyjątków od konieczności uzyskiwania zezwolenia na korzystanie z wizerunku jest art. 81 ust 2 pkt. 2 wspomnianej ustawy dotyczący sytuacji, gdy wizerunek stanowi jedynie szczegół całości takiej, jak zgromadzenie, krajobraz czy publiczna impreza. Nie ma zatem konieczności odbierania zgód na wykorzystanie wizerunku od osób uwiecznionych na zdjęciu jako tłum kibiców na stadionie. Jeżeli jednak na wykonywanych zdjęciach wizerunek będzie stanowił istotną część fotografii, niezbędne będzie uzyskanie zgody na rozpowszechnianie takiego wizerunku. W takiej sytuacji wykorzystanie wizerunku bez uzyskania zgody mogłoby skutkować dochodzeniem roszczeń za naruszenie dóbr osobistych. Prostym wyjściem z tej sytuacji w przypadku imprez masowych, imprez biletowanych itp. jest włączenie do regulaminu imprezy postanowienia stanowiącego, że udział w imprezie równoznaczny jest z wyrażeniem zgody na publikację wizerunku.

Podsumowując
Jak wynika z powyższego, przepisy RODO nie wprowadzają rewolucji w zakresie fotografowania imprez masowych i wydarzeń sportowych. Tym niemniej, co nie jest żadną nowością, decydując się na wykorzystywanie wizerunków uczestników imprezy sportowej lub zajęć pamiętać należy o przepisach prawa autorskiego.

Treści do rubryki PRAWO W KLUBIE dostarcza prawosportowe.pl współpracujące z Kancelarią Radcy Prawnego Tomasza Dauermana.

Fot. redakcja

Artykuł Publikowanie zdjęć z zajęć i imprez pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.

Omawiając charakter stosunku prawnego nawiązywanego między trenerem personalnym a klientem należy w pierwszej kolejności dokonać kwalifikacji prawnej zawartej pomiędzy stronami umowy. W zdecydowanej większości będzie to tzw. umowa o świadczenie usług trenerskich, do której na podstawie art. 750 k.c. stosuje się przepisy o zleceniu. Jej istotą będzie zatem dokonywanie właściwych zabiegów ze strony trenera przy zachowaniu należytej staranności, nie zaś osiągnięcie określonego rezultatu. Choć nie wykluczam całkowicie możliwości określenia relacji prawnej z trenerem na podstawie kontraktu zbliżonego do umowy o dzieło, jednakże w dzisiejszym tekście skupię się na przeważającej w obrocie prawnym umowie o świadczeniu usług trenerskich.

Czy umowa ta dla swej ważności powinna zostać zawarta w formie pisemnej? Przepis art. 73 § 1 k.c. stanowi, że jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności. W kodeksie cywilnym nie przewidziano szczególnej formy dla zawarcia umowy zlecenia. W związku z tym należy uznać, że brak pisemnej formy umowy o świadczenie usług trenerskich nie powoduje nieważności czynności prawnej zawartej między stronami. Należy mieć naturalnie na uwadze, że sporządzenie pisemnej umowy oraz jasne określenie zasad współpracy zmniejszy ryzyko powstania sporów dotyczących wzajemnych praw i obowiązków.

Kolejnym elementem, na który należy zwrócić uwagę jest fakt zawodowego prowadzenia działalności przez trenera, potwierdzony m.in. zarejestrowaniem działalności gospodarczej, której przedmiotem jest świadczenie usług trenerskich. Ma to doniosłe znaczenie prawne w kontekście brzmienia przepisu art. 355 § 2 k.c., który stanowi, że należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności. Prowadzenie profesjonalnej działalności przez trenera uzasadnia zatem większe oczekiwania co do jego kompetencji oraz rzetelności w ramach świadczonych usług. Trenerzy muszą zatem pamiętać, że skutkuje to nałożeniem na nich surowszych standardów w porównaniu do osób świadczących analogiczne usługi poza zakresem działalności gospodarczej lub zawodowej.

Z profesjonalną działalnością trenerów personalnych wiąże się również kwestia niedozwolonych klauzul umownych, które opisywałem już m.in. w tekstach pt. Klauzule niedozwolone a organizowanie działalności sportowo-rekreacyjnej (http://prawosportowe.pl/klauzule-niedozwolone-a-organizowanie-dzialalnosci-sportowo-rekreacyjnej.html) i O wyłączaniu odpowiedzialności za wypadki sportowe http://prawosportowe.pl/o-wylaczaniu-odpowiedzialnosci-za-wypadki-sportowe.html. W szczególności należy zwrócić uwagę na zapisy umowne wyłączające odpowiedzialność trenera za powstanie wszelkich negatywnych następstw zdrowotnych w wyniku przeprowadzonych zajęć.

Analizując umowę należy zwrócić szczególną uwagę na określenie wzajemnych praw i obowiązków stron. Przykładowy katalog obowiązków trenera personalnego zawiera m.in.:
a) ustalenie planu treningowego,
b) prowadzenie treningów personalnych zgodnie z obowiązującymi standardami oraz zasadami bezpieczeństwa,
c) zapewnienie zastępstwa w razie swojej nieobecności, na co druga strona musi wyrazić zgodę.

Katalog obowiązków korzystającego z usług świadczonych przez trenera może natomiast przykładowo obejmować:
a) stosowanie się do poleceń trenera,
b) zapewnienie sobie stroju sportowego, dopasowanego do charakteru treningu,
c) przestrzeganie regulaminów obowiązujących na obiektach treningowych,
d) zapłata wynagrodzenia trenerowi.

Umowa o świadczenie usług trenerskich ma bowiem charakter odpłatny. Podczas konstruowania kontraktu przy zapisach determinujących wysokość uiszczanego honorarium, a w szczególności stosowanych kar umownych bądź zapisów zastrzegających możliwość zachowania wynagrodzenia mimo braku przeprowadzonego treningu, trener personalny powinien zwrócić uwagę na zawarty w art. 385[3] Kodeksu Cywilnego katalog klauzul niedozwolonych. Dochodzenie roszczeń wynikających z zapisów mających charakter abuzywny (czyli np. traktujących o nieproporcjonalnie wysokim wynagrodzeniu lub zrzeczeniu się jakiejkolwiek odpowiedzialności za nieprzeprowadzenie treningu) będzie najprawdopodobniej bezcelowe, gdyż świadomy klient będzie wiedział, że sąd uzna te postanowienia umowy za bezskuteczne.

Ostatnią kwestią, na którą należy zwracać uwagę jest czas trwania umowy oraz możliwość jej wypowiedzenia. Choć w obrocie prawnym występują umowy przewidujące jedynie jednokrotne świadczenie usług trenerskich, zdecydowana większość kontraktów zawierana jest na czas określony, m.in. na daną liczbę jednostek treningowych. Tworząc umowę z klientem należy sprawdzić, czy konsekwencje przewidziane w razie przedwczesnego odstąpienia od umowy nie mają charakteru niedozwolonego. W tej materii pomocny może być stale powiększający się Rejestr Klauzul Niedozwolonych, prowadzony przez Urząd Kontroli Konkurencji i Konsumentów. Przykładem jest klauzula wpisana w pozycji 748 rejestru na podstawie wyroku z 27 marca 2006 roku, w którym Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał, że zapis o treści „Opłaty za niewykorzystywane lekcje nie podlegają zwrotowi” należy uznać za niedozwolone postanowienie umowne, ponieważ przewiduje przepadek wpłaconej opłaty nawet w razie braku korzystania z świadczenia bez winy konsumenta.

Zdaję sobie naturalnie sprawę z możliwości dalszej rozbudowy zawieranych kontraktów w zależności od potrzeb stron oraz charakteru prowadzonych zajęć. Wierzę jednak, że powyższe rozważania pomogą w sporządzeniu umowy, która z jednej strony zapewni trenerowi personalnemu osiągnięcie mu jego celów (przede wszystkim w postaci zarobku) i pozwoli zabezpieczyć się przed nierzetelnymi klientami, a z drugiej – postanowienia takiego kontraktu pozostaną w granicach prawa, co pozwoli zapobiec poniesieniu nieprzewidzianych strat materialnych i wizerunkowych.

O autorze:
Maciej Broda
Adwokat. Członek Izby Adwokackiej we Wrocławiu. Członek Polskiego Towarzystwa Prawa Sportowego. Absolwent Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunkach: prawo oraz administracja.

Treści do rubryki PRAWO W KLUBIE dostarcza prawosportowe.pl współpracujące z Kancelarią Radcy Prawnego Tomasza Dauermana.

Artykuł Umowa o świadczeniu usług przez trenera personalnego pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.

W klubie nierzadko można natknąć się na informację, że „klub nie ponosi odpowiedzialności za rzeczy pozostawione w szatni”. Zgodnie z orzecznictwem sądów powszechnych oraz Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów stanowi to klauzulę abuzywną, czyli niedozwoloną. Konstrukcja ta ma swoje oparcie w art. 3851 §1 Kodeksu cywilnego, gdzie ustawodawca wskazał, że postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
Czy wobec powyższego kształtu regulacji taka informacja wyłączająca odpowiedzialność klubu fitness/siłowni kwalifikuje się jako niedozwolone postanowienie umowne, które nie będzie wiązać klienta? Rozkładając wskazany przepis na czynniki pierwsze, nie ma wątpliwości, że tak.
Po pierwsze, zarówno wykupując karnet, podpisując umowę czy nawet jednorazowo uiszczając opłatę i pobierając kluczyk z okienka kasy, klient zawiera umowę z klubem (w sposób wyraźny – fizycznie dokonując jej podpisania lub dorozumiany – poprzez czynności, które świadczą o przyjęciu proponowanych przez przedsiębiorcę warunków). Z zawarciem umowy wiąże się zaś akceptacja regulaminu, którego część stanowi wskazana informacja o rzekomym wyłączeniu odpowiedzialności za rzeczy pozostawione w szatni.
Kolejny element to postanowienie nieuzgodnione indywidualnie z konsumentem – ustawodawca definiuje je jako te postanowienia, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. Ostatnią i najważniejszą składową klauzul abuzywnych jest kształtowanie praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszający jego interesy. Zgodnie z orzecznictwem sądów w tym zakresie, pozostawienie rzeczy przez użytkownika klubu fitness/siłowni w szafce jest równoznaczne z zawarciem umowy przechowania, uregulowanej w art. 835 kc, która z kolei kształtuje zobowiązanie po stronie przechowawcy (czyli w tym przypadku klubu fitness/siłowni) zachowania oddanej mu na przechowanie rzeczy ruchomej w stanie niepogorszonym. Wobec tego bezwarunkowe wyłączenie odpowiedzialności za rzeczy pozostawione w szatni jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta.
W związku z powyższym, przedsiębiorca musi dochować należytej staranności – umożliwić konsumentowi skorzystanie z szafki zamkniętej na indywidualny klucz lub hasło, do którego dostęp będzie miała tylko osoba z niej korzystająca. Z drugiej strony należy przy tym pamiętać, że np. w przypadku niedomknięcia szafki lub nieumieszczenia w niej wszystkich rzeczy, wina leży po stronie konsumenta, który w tym przypadku wykazał się niedbalstwem i w takiej sytuacji jakiekolwiek dochodzenie roszczeń od właściciela klubu/siłowni nie ma większego sensu. Sporne jest natomiast to, na kim spoczywa odpowiedzialność w przypadku zniknięcia rzeczy z tylko jednej, prawidłowo zabezpieczonej i zamkniętej szafki, np. wobec włamania. Z jednej strony przedsiębiorca prawdopodobnie dochował należytej staranności, z drugiej – to na nim spoczywało zobowiązanie do przechowania rzeczy i próżno doszukiwać się winy po stronie konsumenta. W takiej sytuacji każdą sprawę należałoby rozpatrywać indywidualnie i trudno tu znaleźć jednolitą, uniwersalną regułę.

O autorze
Jacek Bargieł, Student piątego roku prawa na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego. Zainteresowania: prawo sportowe, prawo handlowe, prawo Unii Europejskiej.

Treści do rubryki PRAWO W KLUBIE dostarcza prawosportowe.pl współpracujące z Kancelarią Radcy Prawnego Tomasza Dauermana.

Zdjęcie: szafki Alsanit, http://www.ubranioweszafki.pl

Artykuł Odpowiedzialność za rzeczy pozostawione w szatni pochodzi z serwisu Fitness Biznes - Portal B2B branży fitness.